நாட்டு மக்கள் அனைவருக்கும் என் மனம் திறந்த மடல்!

ஆர். கே. சிங் (IAS ஓய்வு)
(முன்னாள் ஒன்றிய உள்துறைச் செயலாளர்)

இந்தியா ஒரு ஜனநாயக நாடாகத் தொடர வேண்டும் என்று நீங்கள் விரும்புகின்றீர்களா? அப்படியானால், “SIR” எனப்படும் செயல்முறையில், தலைமைத் தேர்தல் ஆணையர் (CEC) ஞானேஷ் குமார் மற்றும் அவருடைய மேலதிகாரிகள் என்ன செய்து கொண்டிருக்கிறார்கள் என்பதை நீங்கள் புரிந்துகொள்ள வேண்டும்.

அவர்கள் சட்டத்தை மீறுகின்றனர்.

மக்கள் பிரதிநிதித்துவச் சட்டத்தின் (Representation of the People Act) பிரிவு 21-ன் படி, சிறப்பு வாக்காளர் பட்டியல் திருத்தம் (Special Revision) என்பது சிறப்பு சூழ்நிலைகளில் மட்டுமே மேற்கொள்ளப்பட வேண்டும். ஒவ்வொரு வழக்கிலும் அதற்கான காரணங்கள் எழுத்துப்பூர்வமாகப் பதிவு செய்யப்பட வேண்டும்; அதுவும் ஒரு குறிப்பிட்ட தொகுதி அல்லது தொகுதியின் ஒரு பகுதியிலேயே மேற்கொள்ளப்பட வேண்டும். முழு நாட்டிற்கும் தீவிரமான வாக்காளர் பட்டியல் திருத்தத்தை (Intensive Revision) உத்தரவிடுவது சட்டவிரோதமானது. சிறப்பு வழக்குகளுக்காக வழங்கப்பட்ட விதிவிலக்கு, பொதுவான விதியாக மாற முடியாது. நாடு முழுவதும் மேற்கொள்ளப்பட்ட பொதுவான SIR-ஐ உச்சநீதிமன்றம் உறுதிப்படுத்திய தீர்ப்பு தவறானது.

மற்றொரு கேள்வி — நாடு முழுவதும் SIR நடத்தும் முடிவை எடுத்தது யார்? முழு தேர்தல் ஆணையமா? அல்லது ஞானேஷ் குமார் மட்டுமா?1950-ஆம் ஆண்டின் மக்கள் பிரதிநிதித்துவச் சட்டத்தின் பிரிவு 21-ன் படி, வாக்காளர் பட்டியல் திருத்தம் மேற்கொள்ளப்படும் போது, திருத்தம் தொடர்பான அறிவிப்பு வெளியிடப்பட்ட நேரத்தில் நடைமுறையில் இருந்த வாக்காளர் பட்டியல், அந்தத் திருத்தம் முழுமையாக முடியும் வரை தொடர்ந்து செல்லுபடியாகும். சேர்த்தல் அல்லது நீக்கலுக்கு எதிராக தாக்கல் செய்யப்பட்ட அனைத்து மேல்முறையீடுகளும் முடிவடைந்த பிறகே திருத்தப்பட்ட வாக்காளர் பட்டியல் முழுமையானதாகக் கருதப்படும். மேல்முறையீடுகள் நிலுவையில் இருந்தால், அறிவிப்பு வெளியிடப்பட்ட தேதியில் செல்லுபடியாக இருந்த அசல் வாக்காளர் பட்டியலே பயன்படுத்தப்பட வேண்டும். ஆனால் இதற்கு மாறாக, பெயர் நீக்கங்களுக்கு எதிரான மேல்முறையீடுகள் இன்னும் நிலுவையில் இருக்கும்போது, பெயர்கள் நீக்கப்பட்ட புதிய வாக்காளர் பட்டியல் தேர்தல்களின் போது பயன்படுத்தப்பட்டது சட்டவிரோதமானது.

மக்கள் பிரதிநிதித்துவச் சட்டத்தின் பிரிவு 22-ன் படி, வாக்காளர் பட்டியலில் இருந்து ஒருவரின் பெயரை நீக்கும் அதிகாரம் தேர்தல் பதிவு அலுவலருக்கு (Electoral Registration Officer – ERO) மட்டுமே உண்டு; வேறு யாருக்கும் இல்லை. அதுவும் பிரிவு 22(a), (b), (c)-ல் குறிப்பிடப்பட்டுள்ள காரணங்களின் அடிப்படையில் மட்டுமே பெயரை நீக்க முடியும். குறிப்பிட்ட விசாரணை நடத்தப்பட்டு, சம்பந்தப்பட்ட நபருக்கு தனது தரப்பை விளக்குவதற்கான நியாயமான வாய்ப்பு வழங்கப்பட்ட பிறகே நடவடிக்கை எடுக்க வேண்டும்; மேலும் அந்த உத்தரவுக்கு எதிரான மேல்முறையீடுகள் முடிவடைந்த பிறகே பெயர் நீக்கம் அமலுக்கு வர வேண்டும். ஆனால், 2003-ஆம் ஆண்டுக்குப் பிறகு ERO-க்களால் வாக்காளர் பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்ட அனைத்து வாக்காளர்களின் பெயர்களையும் ஞானேஷ் குமார் எந்த அடிப்படையும் இல்லாமல், எந்த விசாரணையும் நடத்தாமல், பதிவு செய்யப்பட்ட வாக்காளர்களுக்கு எந்த விளக்கக் கோரல் அறிவிப்பும் (show-cause notice) வழங்காமல் நீக்கியுள்ளார். இது வெளிப்படையான சட்டவிரோத நடவடிக்கையாகும்.

பெயர்கள் சுருக்கமாக நீக்கப்பட்டவர்கள், புதிய வாக்காளர்களாக Form 6-ல் மீண்டும் விண்ணப்பித்து, தாங்கள் பதிவு செய்யத் தகுதியானவர்கள் என்பதற்கான ஆதாரங்களை வழங்க வேண்டிய நிலைக்கு தள்ளப்பட்டனர். இது Lal Babu Hussain and Others v. Electoral Registration Officer and Others, [(1995) 3 SCC 100] என்ற உச்சநீதிமன்றத் தீர்ப்பைத் தெளிவாக மீறுகிறது. அந்தத் தீர்ப்பில், ஏற்கனவே வாக்காளராகப் பதிவு செய்யப்பட்ட ஒருவர் தகுதியற்றவர் என்று கூறுவதற்கான ஆதாரங்களை முன்வைக்க வேண்டிய பொறுப்பு வாக்காளருக்கு அல்ல; விசாரணை அதிகாரி அல்லது ஆட்சேபனை தெரிவிப்பவருக்கே உள்ளது என்று கூறப்பட்டுள்ளது. மேலும், முன்வைக்கப்பட்ட காரணங்களின் அடிப்படையில் ஏன் தனது பெயரை நீக்கக்கூடாது என்பதற்கான விளக்கத்தை வழங்க வாக்காளருக்கு வாய்ப்பு வழங்கப்பட வேண்டும் என்றும் தீர்ப்பு கூறுகிறது. இவற்றில் எதுவும் இங்கு நடைபெறவில்லை.

ஒருவருக்கு எந்தவொரு சட்டத் தகுதியின்மையையோ அல்லது தண்டனையையோ விதிக்க போதுமான காரணங்கள் உள்ளன என்பதை நிரூபிக்கும் பொறுப்பு, அந்தத் தண்டனையை விதிக்க முயலும் நபர் அல்லது நிறுவனத்திடமே இருக்க வேண்டும் என்பதே நிலைபெற்ற சட்டக் கொள்கையாகும். ஆனால் இங்கு ஞானேஷ் குமார் இந்த ஆதாரச் சுமையை தலைகீழாக மாற்றியுள்ளார். இதுவும் சட்டத்திற்கு எதிரானது.

இதுவரை, அரசாங்கமும் தேர்தல் ஆணையமும் மேற்கொண்ட முயற்சிகள் அனைத்தும் தகுதியுள்ள அனைத்து வாக்காளர்களையும் வாக்காளர் பட்டியலில் சேர்ப்பதையே நோக்கமாகக் கொண்டிருந்தன. அது ஜனநாயகத்தை ஆழப்படுத்தவும் அனைத்து குடிமக்களுக்கும் அதிகாரமளிக்கவும் மேற்கொள்ளப்பட்ட பணியாக இருந்தது. ஆனால் நாட்டின் வரலாற்றில் முதல் முறையாக, மக்களின் வாக்குரிமையைப் பறிப்பதே இந்தப் பணியின் நோக்கமாக மாறியுள்ளது.

ஞானேஷ் குமார் Form 6-க்கு ஒரு புதிய இணைப்புப் படிவத்தை (appendix) சேர்த்துள்ளார். Form 6 என்பது சட்ட விதிகளால் நிர்ணயிக்கப்பட்ட படிவம் என்பதால், அவ்வாறு சேர்க்க அவருக்கு அதிகாரம் இல்லை. மேலும், இரண்டு தேர்தல் ஆணையர்களின் கருத்துகளுக்கு எதிராகவே அவர் இதைத் தனிப்பட்ட முறையில் சேர்த்துள்ளார். தேர்தல் ஆணையத்தின் முடிவுகள் ஒருமனதாகவோ அல்லது பெரும்பான்மை அடிப்படையிலோ எடுக்கப்பட வேண்டும். இந்தப் புதிய இணைப்பைச் சேர்ப்பதற்கு பெரும்பான்மை எதிராக இருந்தது. எனவே, புதிய இணைப்பைச் சேர்த்தது தேர்தல் ஆணையத்தின் சொந்த முடிவுகளுக்கே எதிரானதாகும். அப்படியானால் அது ஏன் சேர்க்கப்பட்டது? யாருடைய உத்தரவின் பேரில்? இது சட்டவிரோதமானது.

இந்த இணைப்பில், விண்ணப்பதாரரின் பெற்றோரின் பெயர்கள் 2003-ஆம் ஆண்டு வாக்காளர் பட்டியலில் இடம்பெற்றிருந்த வரிசை எண்ணை (serial number) குறிப்பிட வேண்டும் என்று கேட்கப்படுகிறது. 18 வயது இளைஞர் போன்ற ஒரு சாதாரண நபர், 2026-ஆம் ஆண்டில் 2003-ஆம் ஆண்டு வாக்காளர் பட்டியலை எங்கிருந்து அணுக முடியும்? இதனால் அனைத்து இளம் வாக்காளர்களின் பதிவும் தடுக்கப்பட்டது. இளம் வாக்காளர்கள் தங்களுக்கு வாக்களிக்க மாட்டார்கள் என்பதை பாஜக அறிந்திருக்கிறது.

வாக்காளர்களின் பெயர்களைச் சேர்ப்பதற்கு எதிரான ஆட்சேபனைகள் Form 7-ல் பெருமளவில் தாக்கல் செய்யப்பட்டன. அவற்றைத் தாக்கல் செய்தவர் யார்? அந்தப் படிவங்களில் கையெழுத்திட்டவர்கள் நேரில் ஆஜராகாத நிலையில், அவை எவ்வாறு ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டு நடவடிக்கை எடுக்கப்பட்டன?

மேற்கு வங்கத்தில் ERO-க்களால் தகுதியானவர்கள் எனக் கண்டறியப்பட்ட 16 லட்சம் வாக்காளர்களின் பெயர்கள் பதிவு செய்யப்படவில்லை; ஏனெனில், தேர்தல் ஆணையம் அவர்களுக்கு எதிராக மேல்முறையீடுகளைத் தாக்கல் செய்ததாகத் தெரிகிறது. ஏன், எந்த அடிப்படையில் மேல்முறையீடுகளைத் தாக்கல் செய்ய தேர்தல் ஆணையத்திற்கு அதிகாரம் வழங்கியவர் யார்? இரண்டு தேர்தல் ஆணையர்களும் தாங்கள் அவ்வாறு செய்யவில்லை என்று கூறுகின்றனர். எனவே, மேல்முறையீடுகளைத் தாக்கல் செய்ய ஆணையம் யாருக்கும் அதிகாரம் வழங்கவில்லை. அப்படியானால் அதைச் செய்தவர் யார்? ஞானேஷ் குமாரா? இதனால் இந்த மக்கள் தேர்தலில் வாக்களிப்பதில் இருந்து தடுக்கப்பட்டனர்.

அப்படியானால், தேர்தல் ஆணையமும் ஒரு அரசியல் கட்சியைச் சேர்ந்த சிலரும் கூட்டுச் சேர்ந்து, போலியான Form 7 ஆட்சேபனைகளைப் பெருமளவில் தாக்கல் செய்து, வாக்காளர் பெயர்களை நீக்குவதற்காகச் செயல்பட்டார்களா?

லட்சக்கணக்கான வாக்காளர்களின் மேல்முறையீடுகள் நிலுவையில் இருந்தபோது தேர்தல்கள் எவ்வாறு நடத்த அனுமதிக்கப்பட்டன? இதற்குத் தேர்தல் ஆணையமும் உச்சநீதிமன்றமும் பதிலளிக்க வேண்டும். தீர்க்கப்பட்ட மேல்முறையீடுகள் காட்டுவது என்னவென்றால், பட்டியலில் இருந்து விடுபட்ட வாக்காளர்களில் 90% பேர் தகுதியானவர்களாக இருந்தனர்.

“Logical Discrepancy” என்று அழைக்கப்படும் ஒரு அபத்தமான காரணம் முன்வைக்கப்பட்டது. இந்தியாவில் ஏழை மக்கள் எவ்வாறு வாழ்கிறார்கள் என்பது ஞானேஷ் குமாருக்குத் தெரியாது. அவர்களுடைய குழந்தைகள் மருத்துவமனைகளில் பிறப்பதில்லை. அவர்களிடம் பிறப்புச் சான்றிதழ்கள் இல்லை. அவர்களுடைய வீடுகளில் காலண்டர்கள் கூட இருக்காது. அவர்களை வாக்காளர் பட்டியலில் சேர்க்க BLO சென்றபோது, அவர்கள் தங்களுடைய பிறந்த ஆண்டை தோராயமாகக் கூறினர். அதேபோல், அவர்களுடைய தந்தைகளின் பெயர்கள் வாக்காளர் பட்டியலில் பதிவு செய்யப்பட்டபோதும், அவர்களின் பிறந்த ஆண்டும் தோராயமாகக் குறிப்பிடப்பட்டது.

ஞானேஷ் குமாரின் தலைமையிலான தேர்தல் ஆணையத்தில் உள்ள அதிகாரிகள், தந்தைக்கும் குழந்தைக்கும் இடையிலான வயது வித்தியாசம் 15 ஆண்டுகளுக்கும் குறைவாக இருந்தால் அது “Logical Discrepancy” எனக் கருதப்படும் என்றும், அதனை அடிப்படையாகக் கொண்டு அவர்களின் பெயர்களை நீக்கலாம் என்றும் கூறினர். “Logical Discrepancy” எனக் குறிக்கப்பட்ட பெயர்கள் எந்த விசாரணையும் இல்லாமல் நீக்கப்பட்டன. இது சட்டத்தின் பிரிவு 21-க்கு எதிரானது.

அதிக எண்ணிக்கையில் நீக்கப்பட்டவர்கள் ஏழைகள் மற்றும் பின்தங்கியவர்கள் — குரல் இல்லாதவர்கள். அவர்கள் பெரும்பாலும் தங்களுடைய வீடுகளை விட்டு வெளியேறி, தினசரி கூலிக்காக வேலை செய்து கொண்டிருந்தனர்; இன்றும் அவ்வாறே உள்ளனர். லட்சக்கணக்கானோர் தொலைதூர இடங்கள் மற்றும் மாநிலங்களில் வேலை செய்கின்றனர். தங்களுடைய பெயர்களைப் பதிவு செய்வதற்காக ஒரு மாதம் வரை வீட்டுக்குத் திரும்பிச் செல்லும் செலவை அவர்களால் ஏற்க முடியாது. அவர்கள் வேலைக்குச் செல்லாமல் இருந்தால் பசியால் வாட வேண்டியிருக்கும். சிக்கலான படிவங்களை அவர்களால் நிரப்ப முடியாது. அவர்களிடம் பிறப்புச் சான்றிதழ்களும் தேவையான ஆவணங்களும் இல்லை. ஒரு வாக்குக்காக அவர்கள் ஏன் தங்களுடைய தினசரி வருமானத்தை இழக்க வேண்டும்?

சட்டவிரோத குடியேறிகள் பாதிக்கப்படவில்லை. இந்தியாவுக்குள் நுழைந்தவுடன் அவர்கள் முதலில் செய்வது ஆவணங்களைப் பெறுவதுதான் — ஆதார் அட்டை, ரேஷன் அட்டை போன்றவை. முன்பே குடியேறியவர்கள் அவர்களுக்கு ஆதரவாக இருக்கின்றனர். வாக்குரிமையை இழந்தவர்கள் ஏழை இந்தியக் குடிமக்கள்தாம். தேர்தல் ஆணையத்தில் உள்ள அதிகாரிகளும் அவர்களுடைய மேலதிகாரிகளும் இதைப் புரிந்துகொள்ளவில்லை. அல்லது இப்படித்தான் நடக்க வேண்டும் என்று அவர்கள் விரும்பினர்.

ஞானேஷ் குமார் ஒரு டிஜிட்டல் வாக்காளர் பட்டியலை உருவாக்கி, “Logical Discrepancy” என்ற காரணத்தால் பெயர்களைச் சேர்ப்பதை மறுக்கும் அதிகாரத்தை அதற்கு வழங்கியுள்ளார். “Logical Discrepancy” என்ற பெயரில் லட்சக்கணக்கான வாக்காளர்களின் பெயர்கள் சேர்க்கப்படவில்லை. இது சட்டத்திற்கு எதிரானது. பெயர்களைச் சேர்க்கவோ நீக்கவோ மற்றும் வாக்காளர் பட்டியலை வெளியிடவோ சட்டத்தால் அதிகாரம் வழங்கப்பட்ட ஒரே அதிகாரி Electoral Registration Officer (ERO) மட்டுமே. இதற்கு மாறாக, வாக்காளர் பட்டியல் மையப்படுத்தப்பட்டு, திருத்தமும் மத்திய அளவில் மேற்கொள்ளப்பட்டது. இது சட்டவிரோதமானது.

பெயர்களைச் சேர்க்கவோ நீக்கவோ சட்டப்படி அதிகாரம் பெற்ற ERO, DEO மற்றும் CEO ஆகியோருக்கு வாக்காளர் பட்டியலை அணுக அனுமதி வழங்கப்படவில்லை என்பதை இரண்டு தேர்தல் ஆணையர்கள் சுட்டிக்காட்டியுள்ளனர். கோவாவில், 97 வாக்காளர்கள் ERO-வால் தகுதியானவர்கள் என்றும், வாக்காளர் பட்டியலில் சேர்க்கப்படத் தகுதியுடையவர்கள் என்றும் கண்டறியப்பட்டனர். ஆனால் இதுவரை அவர்களுடைய பெயர்களை வாக்காளர் பட்டியலில் சேர்க்க முடியவில்லை.

வாக்காளர் பட்டியல் திருத்தத்தை மையப்படுத்துவது ஆபத்தானது. NDA-க்கு எதிராக வாக்களிக்கும் வாக்குச்சாவடிகளில் இருந்து வாக்காளர்களின் பெயர்களை நீக்க இதைப் பயன்படுத்த முடியும். அப்படித்தான் நடந்ததா?

சரிபார்ப்பதற்கு முன்பே வாக்காளர்களின் பெயர்களை நீக்குவது மிகக் கடுமையான குற்றமாகும்; அதற்காக ஞானேஷ் குமார் பொறுப்பானவர்.

இதுவரை SIR மூலம் 13 கோடி பெயர்கள் நீக்கப்பட்டுள்ளன. இது மொத்த வாக்காளர்களில் 13% ஆகும்; மேலும் SIR இன்னும் முடிவடையவில்லை. 2024 தேர்தலில் NDA மற்றும் INDIA கூட்டணிகளுக்கு இடையிலான வாக்கு வித்தியாசம் வெறும் 3% மட்டுமே. எனவே, இந்தப் பெயர் நீக்கங்கள் தேர்தல்களில் குறிப்பிடத்தக்க தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியுள்ளன; மேலும் ஏற்படுத்தும்.

செப்டம்பர் 26 அன்று தேர்தல் ஆணையக் கூட்டத்திற்குப் பிறகு வெளியிடப்பட்ட செய்திக் குறிப்பு, மேலே குறிப்பிடப்பட்ட சட்டவிரோத நடவடிக்கைகளை உறுதிப்படுத்துகிறது.

இந்த அனைத்து சட்டவிரோத நடவடிக்கைகளையும் ஞானேஷ் குமார் தனியாக மேற்கொண்டாரா? அல்லது அவருடைய மேலதிகாரிகள் அவ்வாறு செய்ய உத்தரவிட்டார்களா?

ஞானேஷ் குமாரை பதவி நீக்கம் செய்வதற்கான அரசியலமைப்புச் செயல்முறையை (impeachment) மேற்கொள்வோம் என்று எதிர்க்கட்சிகள் கூறுகின்றன. அது பயனற்ற முயற்சியாகும். அவர்களிடம் அதற்குத் தேவையான எண்ணிக்கை இல்லை. உண்மையில் தீர்வு வேண்டும் என்றால், அவர்கள் ஞானேஷ் குமாருக்கு எதிராக குற்றவியல் வழக்குகளைத் தொடர வேண்டும்.

அடுத்ததாக செய்ய வேண்டியது என்னவென்றால், அனைத்து எதிர்க்கட்சிகளும் ஒன்றிணைந்து, தலைமைத் தேர்தல் ஆணையரும் தேர்தல் ஆணையர்களும் ராஜினாமா செய்யும் வரை எந்தத் தேர்தலிலும் பங்கேற்க மாட்டோம் என்று அறிவிக்க வேண்டும். மேலும், அவர்களுக்குப் பதிலாக புதிய தேர்தல் ஆணையர்களைத் தேர்ந்தெடுப்பது முந்தைய தேர்வு முறையின் அடிப்படையில் இருக்க வேண்டும் — அதாவது பிரதமர், எதிர்க்கட்சித் தலைவர் மற்றும் பதவியில் இருக்கும் உச்சநீதிமன்ற நீதிபதி ஆகியோர் அடங்கிய குழுவால் தேர்ந்தெடுக்கப்பட வேண்டும்.

லட்சக்கணக்கான வாக்காளர்களின் மேல்முறையீடுகள் நிலுவையில் இருந்தபோது நடத்தப்பட்ட மாநிலத் தேர்தல்கள் ரத்து செய்யப்பட்டு, புதிய தேர்தல்கள் நடத்தப்பட வேண்டும். மேலும், வாக்குப்பதிவு EVM-கள் மூலம் அல்லாமல் வாக்குச்சீட்டு (ballot) முறையில் நடத்தப்பட வேண்டும்; ஏனெனில் ஹேக் செய்ய முடியாத மின்னணு அமைப்பு இதுவரை கண்டுபிடிக்கப்படவில்லை. அதனால்தான் பொருளாதார ரீதியாகவும் டிஜிட்டல் ரீதியாகவும் முன்னேறிய எந்த நாடும் EVM-களைப் பயன்படுத்துவதில்லை.

நமது ஜனநாயகத்தைப் பாதுகாக்க விரும்பினால், நாடு முழுவதும் மக்களுக்கு இதைப் பற்றி விழிப்புணர்வு ஏற்படுத்தி, அவர்களை ஒன்றிணைக்க வேண்டும்.

SIR தொடர்பான தீர்ப்பால் உச்சநீதிமன்றத்தின் நற்பெயர் களங்கப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. அவசரநிலையை (Emergency) ஆதரித்த தீர்ப்பின் அவப்பெயருக்கு இணையானதாக இது உள்ளது. மாண்புமிகு நீதிபதிகள் இதை கவனத்தில் கொள்ள வேண்டும்.

தேர்தல் ஆணையர்களைத் தேர்ந்தெடுக்கும் சட்டத்திற்கு எதிரான சவால் மனு மீதான தாமதமும் உச்சநீதிமன்றம் குறித்து ஒரு மோசமான செய்தியை அனுப்புகிறது — தேர்தல் ஆணையர்கள் ஆளும் கட்சியால் தேர்ந்தெடுக்கப்படக் கூடாது என்பது வெளிப்படையான விஷயம்; அவர்களின் நடுநிலையை உறுதி செய்வதற்காக ஒரு நடுநிலையான தேர்வுக் குழுவால் அவர்கள் தேர்ந்தெடுக்கப்பட வேண்டும்.

நமது ஜனநாயகத்தைப் பாதுகாக்க நாம் அனைவரும் ஒன்றிணைவோம்.    

https://www.thehindu.com/news/national/ex-home-secretary-rk-singh-accuses-cec-gyanesh-kumar-of-illegalities-in-sir-calls-for-opposition-unity/article71522341.ece